کودتا،انتخابات،منجيان

کودتا، انتخابات، منجيان خارجي ؟
کودتاي نظامي عليه حکومت استبدادي شايد درظاهر ساده ترين و سريعترين روش سرنگوني يک رژيم تنفربرانگيز باشد. اما درعمل مشکلات بسياري دراجراي اين روش وجود دارد ازهمه مهمتر اينکه کودتاي نظامي هيچ تغييري در توزيع نامتناسب قدرت ميان مردم، اليت ٣ حاکم و نيروهاي نظامي ايجاد نميکند. بيرون راندن افراد و يا گرو ههاي خاص از موقعيتهاي دولتي، تنها جايي خالي براي افراد و گروه هاي فرصت طلب ايجاد مي کند. در تئوري، اين افراد و گرو هاي جديد ممکن است تساهل بيشتري از افراد و گروه هاي قبلي داشته باشند و امکانات بيشتري براي پيشبرد آزادي در اختيار مردم قرار دهند ولي متاسفانه احتمال عکس اين موضوع قدرتمندتر است.
اليت 3 يا نخبگان در جامعه شناسي و سياست به گروهي از اشخاص و محافل اشاره ميکندکه در هر جامعه موقعيت هاي بالا را در ا ختيار خود دارند و اين موقعيت ها معمولا بين آنان دست بدست ميشود .
گروههاي جديد پس ازتحکيم قدرت خود شايد ظالم تر،جا ه طلب تر باشند. در نتيجه گروه جديد که مردم اميد بيشتري به آ نها داشتند پس از تثبيت شدن ميتواند بدون دغدغه حقوق بشرو يا دموکراسي هرگونه که ميخواهد عمل کند. کودتا پاسخ مناسبي براي مشکل ديکتاتوري نيست.را ي گيريها هم تحت حکومتهاي استبدادي وسيله اي مناسب براي ايجاد تغيير اساسي در ساختار سياسي نيستند. بعضي حکومتهاي ديکتاتوري گاهي براي حفظ ظاهر دموکراتيک بودن خود، را ي گير يهايي نيز برگزار ميکنند شبيه به راي گير يهاي کشورهاي بلوک شرق سابق اما اين راي گيريها همه پرسي هاي بسته اي هستند که تنها به منظور صحه گذاردن مردمي و انتخاب يکي ازکانديداهاي دست چين شده ديکتاتور،انجام ميشوند. اگر کانديداهاي مخالفي اجازه حضوردر انتخابات بيابند و برگزيده هم بشوند همانگونه که درسال ۱۹۹۰ در برمه و در سال ۱۹۹۳ در نيجريه روي داد نتايج انتخابات به سادگي از طرف ديکتاتور رد ميشود، گاهي نيزکانديداي پيروزارعاب شده، دستگير و حتي اعدام ميشود. ديکتاتورهاهيچگاه به سادگي اجازه را ي گيري که آ نها را از تخت به زير بکشد را نخواهند داد.بسياري از افرادي که تحت حکومتهاي ديکتاتوري رنج ميبرند و يا کساني که براي رهايي از چنگال ديکتاتور به تبعيدگاه هاي خودخواسته خارجي رفته اند، باور ندارند که مردم تحت ستم بتوانند خود را آزاد سازند. اين افراد اميد خود را به نيروهاي خارجي ميبندند به باور آنان فقط کمک بين المللي توان کافي براي به پايين کشيدن ديکتاتور را داراست.اين ديدگاه که مردمان تحت ستم توانايي عملکرد موثر را ندارند در دور ه هاي زماني خاصي بروز مي کند. همانگونه که ذکر شد، در اين برهه ها مردم تحت ستم نااميد بوده و موقتا توان مبارزه را ندارند چرا که اعتماد به نفس لازم براي مواجهه با ديکتاتوري را از دست داده اند و نيز راهي براي نجات خويش نميشناسند. دراين شرايط طبيعي است که عد ه اي اميد رهايي را به ديگران ميبندند ومنتظردخالتهاي نيروهاي بيگانه باقي مي مانند اين نيروي نجات دهنده خارجي ميتواند توسط اتفاق نظر کشورهاي ديگر سازمان ملل متحد، کشوري خاص و يا تصويب قوانين بين المللي اقتصادي و سياسي عليه ديکتاتوري موجود درکشورباشد.اين سناريو بنظردلچسب ميآيد اما موانع بزرگي درراه اعتماد و توکل به منجيان بيگانه وجود دارد. اين توکل واعتماد شايد اصولا بي مورد باشد چرا که معمولا هيچ منجي خارجي اي که عملا دخالت کند وجود ندارد واگردولتي خارجي براي تغييروضعيت مداخله کند، معمولا نبايد به آن اعتماد کرد.در اينجا لازم است به چند حقيقت ناگوار که معمولا در پشت پرده انتظار کشيدن براي دخالت کشورهاي بيگانه وجود دارد اشاره کنيم:
• کشورهاي ديگر معمولا به منظور ارتقاء وضعيت اقتصادي و سياسي خود با دولت هاي ديکتاتوري مدارا کرده و يا حتي از آنها حمايت ميکنند.
• کشورهاي بيگانه شايد ترجيح بدهند به جاي نگاه داشتن گروگا نهايي که براي آزادي خود تلاش ميکنند ، مردم تحت ستم را در برابر اهداف ديگر معامله نمايند.
• بعضي از دولتهاي خارجي تنها براي به دست آوردن کنترل اقتصادي، سياسي و يا نظامي بر کشورها، عليه ديکتاتور يهاي موجود در آن فعاليت مي کنند.
• نيروهاي بيگانه تنها در صورتي به صورت فعال براي نجات کشوري مبارزه ميکنند که مقاومتهاي داخلي شروع به لرزاندن پايه هاي ديکتاتوري کرده و از اين طريق ستمگيري هاي اين رژيم را به جهانيان نشان داده باشد.
ديکتاتوريها درمرحله نخست بدليل نحوه تقسيم قدرت داخلي به حيات خويش ادامه ميدهند در اين وضعيت جامعه و تود ه هاي مردم براي ايجاد مشکل عليه ديکتاتور بيش ازحد ضعيف هستند و ثروت وقدرت دردست عده اي معدود ازافراد انباشته شده است.عليرغم اينکه ديکتاتوريها ممکن است ازعملکرد نيروهاي بين المللي متاثروحتي تضعيف شوند ادامه حيات آنها درنهايت وابسته به فاکتورهاي داخلي است.درصورت وجود حرکتهاي مخالف داخلي،حمايتهاي جهاني از آ نها ميتواند بسيار مفيد واقع شود. براي مثال تحريم هاي اقتصادي بين المللي، ممنوعيت ها، قطع روابط ديپلوماتيک، اخراج از سازمانهاي بين المللي، محکوميت توسط بخشهاي مختلف سازمان ملل متحد وموارد مشابه ميتواند کمک عظيم براي اين حرکتها باشد. بهرحال درغياب يک نهضت مقاومت قدرتمند داخلي، احتمال وقوع موارد بالا کم بوده، در صورت اجرا نيز تاثير چنداني نخواهند داشت.
مواجهه با واقعيت
هنگامي که کسي بخواهد يک ديکتاتوري را با حداقل هزينه از پا درآورد، چهار قدم اصلي بايد برداشته شود :
. لازم است اراده، اعتماد به نفس و مهار تهاي مقاومت در مردم تحت ستم تقويت شود.
. لازم است گرو ههاي اجتماعي مستقل و سازما نهايي از مردم تحت ستم ايجاد و تقويت شود.
. لازم است نيروي داخلي قدرتمندي ايجاد شود و
. لازم است طرح استراتژيک خردمندانه اي براي کسب آزادي طراحي شده، با مهارت اجرا شود.
مبارزه براي کسب آزادي، زماني است که گرو ههاي درگير بايد به خويش متکي شوند و قواي مبارزات داخلي خود را تقويت کنند.
همانگونه که چارلز استوارت پارنل ٤ در ۱۸۷۹ در جمع ايرلنديان اعتصابي عليه اجار ه هاي انگلستان ، گفته است :
تکيه بر دولت هيچ سودي ندارد،لازم است تنها براراده خود اتکا کنيد با ايستادن درکناريکديگرخود راياري کنيد،کساني که ضعيف هستند را تقويت کنيد،پيوندها را بين خود برقرار
کنيد،خود را سازمان دهيد، و بايد پيروز شويد. وقتي که تقاضاي خود را براي به کرسي نشاندن مهيا کرديد آنگاه و نه پيش از آن به کرسي خواهد نشست.با دارا بودن نيرويي قدرتمند و متکي به خو د و درصورت اتخاذ يک استراتژي هوشمندانه،عمل شجاعانه منضبط و استفاده از نيرويي اصيل، هرديکتاتور اي سرانجام فرو خواهد ريخت ولي در ابتداي راه چهار گام اساسي بالا بايد برداشته شوند.همانگونه که در اين بحث مشاهده کرديد آزاد شدن ازقيد ديکتاتوريها نهايتا وابسته به عملکرد مردمي است که ميخواهند آزادزندگي کنند. مواردي ازانواع مبارزه طلبيهاي سياسي يا مبارزات غيرخشونت آميزکه ذکر شد نشان داد که اينگونه مبارزات وسيله خوبي براي دستيابي به آزادي است ولي اين گزينه هنوزتوسعه چنداني نيافته است. درفصلهاي بعدي تلاش ميشود با معرفي وتشريح دقيق مبارزه غيرخشونت آميز راهي موثر براي مقابله با ديکتاتوريها نشان داده شود. البته در ابتدا لازم است به مبحث مذاکره بعنوان راهي براي عقب راندن ديکتاتور يها نگاهي بياندازيم.